Peranan Institusi Pengajian Tinggi Swasta (IPTS) penting dalam perkembangan pengajian tinggi Negara dari segi penyediaan peluang pengajian, penjimatan pertukaran wang asing dan sumbangan untuk menjadikan Malaysia sebagai hab kecemerlangan pengajian tinggi antarabangsa.

1980
IPTS telah berkembang dengan pesatnya pada tahun sejak 1980-an. IPTS telah menawarkan kursus-kursus pengajian di peringkat sijil dan diploma secara kerjasama dengan universiti atau badan professional dari luar Negara seperti di United Kingdom (UK), Amerika Syarikat (AS), Kanada, Australia dan New Zealand.

1990
Pada tahun 1990-an perkembangan pendidikan tinggi swasta semakin meningkat apabila semakin banyak IPTS menawarkan kursus pengajian di peringkat sijil, diploma dan ijazah dalam pelbagai bidang seperti perniagaan, kejuruteraan, komunikasi, komputer, dan teknologi maklumat melalui program kerjasama dengan United Kingdom, Amerika Syarikat, Australia, New Zealand, Kanada dan Perancis. Program kerjasama ini dijalankan melalui Program Berkembar, Program Pindahan Kredit, Program Pengiktirafan Luar (Advance Standing Programme), dan Program Profesional. Program berkembar 1+2, 2+2 atau 3+1 yang dijalankan ketika ini memerlukan pelajar meneruskan pengajian di tahap kedua selama satu atau dua tahun terakhir di universiti luar negara.

Kegawatan ekonomi dunia pada tahun 1997 telah memberikan impak yang signifikasi kepada perkembangan pendidikan tinggi swasta tempatan. Dengan pengurangan penghantaran secara besar-besaran pelajar tajaan kerajaan ke luar negara, IPTS bukan bertaraf universiti telah dibenarkan untuk mengendalikan kursus pengajian dengan kerjasama universiti luar negara di UK, Australia, New Zealand dan Perancis melalui program 3+0, di mana pelajar dapat menamatkan keseluruhan pengajian di IPTS tempatan.

2000
Sehingga akhir tahun 2000, sebanyak 32 IPTS telah diberi kelulusan mengendalikan program 3+0. Pengendalian program ini telah memberikan pengalaman berguna kepada IPTS dalam mengendalikan kursus pengajian di peringkat ijazah pertama dan dalam masa yang sama telah berjaya menarik lebih ramai pelajar antarabangsa untuk mengikuti pengajian tinggi di Malaysia.

Pengalaman luas IPTS dalam mengadakan program kerjasama dengan luar negara telah membuka pintu untuk pelaksanaan program kerjasama antara Institusi Pendidikan Tinggi Awam (IPTA) dengan IPTS melalui kaedah francais. Perkongsian bijak antara IPTA dan IPTS ini telah meningkatkan kualiti kursus pengajian yang ditawarkan di IPTS. Dengan ini, IPTS telah mendapat pengalaman dalam jaminan kualiti kursus pengajian yang ditawarkan.

IPTS di Malaysia dikategorikan kepada dua kategori iaitu IPTS bertaraf Universiti dan IPTS bukan bertaraf Universiti. Bagi IPTS bertaraf Universiti terdapat tiga kategori iaitu IPTS bertaraf Universiti, Kolej Universiti, Kampus Cawangan Universiti Luar Negara dan bagi IPTS yang bukan bertaraf Universiti pula ialah IPTS berstatus Kolej. Sehingga 31 Disember 2009 bilangan IPTS bertaraf Universiti dan Kolej Universiti adalah masing-masing sebanyak 20 buah, Kampus Cawangan Luar Negara 5 buah, dan kolej 393 buah.

Sejajar dengan pertambahan jumlah IPTS jumlah kerjasama yang terjalin antara IPTS tempatan juga semakin berkembang dengan pertambahan bilangan negara luar yang menjalinkan kerjasama dengan IPTS tempatan. Antara negara-negara luar yang menjalinkan kerjasama dangan IPTS tempatan ialah seperti United Kingdom, Australia, USA, Canada, New Zealand, Ireland, Perancis, Mesir, Indonesia dan juga India.

Kini IPTS bukan sahaja memainkan peranan sebagai pelengkap kepada pendidikan tinggi swasta malahan sebagai pemangkin bagi merealisasikan Malaysia sebagai hab kecemerlangan pengajian tinggi antarabangsa.