Universiti penyelidikan ialah universiti awam yang telah diiktiraf oleh Jemaah Menteri pada 11 Oktober 2006 untuk menjadi hab kecemerlangan pendidikan dan penyelidikan. Universiti penyelidikan terdiri daripada lima (5) buah universiti awam iaitu :

1. Universiti Malaya (UM)
2. Universiti Sains Malaysia (USM)
3. Universiti Kebangsaan Malaysia (UKM)
4. Universiti Putra Malaysia (UPM)
5. Universiti Teknologi Malaysia (UTM)

Ciri-ciri Universiti Penyelidikan:

• Bidang pengajian berfokuskan penyelidikan
• Kemasukan kompetitif
• Pensyarah berkualiti
• Nisbah siswazah dan pascasiswazah 50:50

Matlamat penubuhan Universiti Penyelidikan

• Meningkatkan aktiviti Penyelidikan dan Pembangunan dan Pengkomersilan (R&D&C)
• Meningkatkan pengambilan pelajar Pasca Siswazah dan Pasca Doktoral
• Meningkatkan bilangan pensyarah yang mempunyai Ph.D
• Mewujud dan memperkukuhkan lagi Pusat Kecemerlangan
• Mempertingkatkan pengambilan pelajar asing dan meningkatkan kedudukan atau ranking IPT di peringkat antarabangsa

Visi Universiti Penyelidikan

Universiti penyelidikan mengambil bahagian yang aktif dalam penerokaan idea baru, menguji kaedah yang inovatif dan mengambil inisiatif secara intelek untuk terus meneroka dan mengembang ilmu yang terkehadapan.

Misi  Universiti Penyelidikan

Misi Universiti Penyelidikan adalah untuk menjadi enjin pertumbuhan bagi negara, membuka peluang bagi pelajar dan para sarjana bertukar fikiran juga melakukan penyelidikan dalam suasana yang kondusif yang menyemarakkan eksplorasi dan kreativiti untuk meneroka ilmu dan menjana kekayaan, dan akhirnya meningkat kualiti hidup.

Kriteria Pemilihan Universiti Penyelidikan

Pengiktirafan sesebuah Universiti Penyelidikan adalah berdasarkan kepada lapan (8) kriteria pemilihan seperti yang diputuskan oleh Jawatankuasa Penaksir Universiti Penyelidikan, di mana kriteria ini telah dibangunkan dengan berfokuskan kepada aspek R&D&C dan turut menggunapakai kriteria yang telah digunapakai oleh beberapa agensi penarafan terkemuka antarabangsa.

Kriteria pemarkahan adalah seperti berikut:-

Kriteria tersebut telah dibangunkan dengan berfokuskan kepada aspek R&D&C serta turut mengambil kira kriteria yang diguna pakai oleh beberapa agensi penarafan terkemuka antarabangsa.

Diharap agar pengiktirafan yang telah diberikan kepada keempat-empat Universiti di Malaysia iaitu UM, UKM, USM dan UPM sebagai Universiti Penyelidikan dapat menjadi  batu loncatan dalam usaha untuk merangka strategi bagi mempertingkatkan dan memperkukuhkan lagi kedudukan IPTA tempatan di peringkat antarabangsa.   

Justeru itu, Universiti Penyelidikan perlu berusaha dengan lebih gigih ke arah meningkatkan kedudukan atau ranking di kalangan universiti terkemuka dunia seperti dalam penarafan Times Higher Education Supplement (THES).  Kehendak ini juga adalah  selaras dengan hasrat Pelan Strategik Pengajian Tinggi Negara (PSPTN) yang mensasarkan supaya sekurang-kurangnya tiga (3) institusi pengajian tinggi (IPT) disenaraikan di antara 100 universiti terbaik dunia dan satu (1) antara 50 universiti terbaik dunia menjelang 2020.  

» Sistem Penilaian Universiti Penyelidikan